Những ngày tháng này năm 1991, Liên xô sụp đổ.
Tualinh
Mở đầu
Quá trình sụp đổ của Liên xô thực tế bắt đầu từ năm 1985 với sự kiện : Mikhail Gorbachev được bầu vào chức vụ Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên xô sau cái chết của người tiền nhiệm Konstantin Chernenko.
Từ đó quá trình này liên tục diễn tiến trong 6 năm tiếp theo cho tới hết năm 1991.
Ngày 8 tháng 12 năm 1991, những nhà lãnh đạo các nước cộng hoà Nga, Ukraina và Belarus gặp mặt tại Belavezhskaya Pushcha để đưa ra một tuyên bố rằng Liên bang Xô viết đã bị giải tán và được thay thế bởi Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG theo tiếng Nga; CSI theo tiếng Anh). Gorbachev - lúc đó đang là Tổng thống Liên xô - miêu tả tuyên bố này là một vụ đảo chính bất hợp pháp và nguy hiểm về mặt thể chế. Tuy nhiên ông ta đã trở thành một tổng thống của không một nước nào cả.
Ngày 25 tháng 12 năm 1991, Gorbachev từ chức tổng thống Liên xô và bị thay thế bởi Boris Yeltsin. Ngày hôm sau, Xô viết Tối cao bầu cử để bãi bỏ tuyên bố được viết năm 1922 việc chính thức thành lập Liên bang Xô viết và tự giải tán. Tới 31 tháng 12 năm 1991, tất cả các định chế chính thức của Liên xô đã dừng hoạt động.
Như vậy Liên xô tồn tại từ 30 tháng 12 năm 1922 cho đến khi chính thức tan rã và sụp đổ vào ngày 25 tháng 12 năm 1991., thiếu đúng 5 ngày đầy 69 năm.
Quá trình sụp đổ của Liên xô diễn ra trong 6 năm và dồn dập vào năm 1991,có vẻ phức tạp và bị nhiều yếu tố bất ngờ chi phối (thậm chí có nghi ngờ yếu tố bên ngoài tác động), tuy nhiên nếu xem xét kỹ trình tự các sự kiện đã diễn ra thì lại thấy đó là một chuỗi logic.
Sơ bộ có thể nhận ra mấy đặc điểm của sự sụp đổ này như sau :
1. Đây không phải cuộc nổi dậy của nhân dân vùng lên lật đổ chính quyền của ĐCS như một số người tưởng lầm.
Ngày 17 tháng 3 năm 1991, trong một cuộc trưng cầu dân ý toàn quốc, 78% dân chúng đồng ý duy trì Liên bang Xô viết dưới một hình thức mới. Các nước Baltic , Armenia , Gruzia và Moldova tẩy chay cuộc trưng cầu. Trong mỗi nước trong số chín nước cộng hoà tham gia trưng cầu, đa phần cử tri ủng hộ duy trì Liên bang Xô viết.
2. Chính cuộc đấu tranh về đường lối một mất một còn giữa các vị trong Ban lãnh đạo Đảng cùng với những tính toán cho cá nhân của họ đã lay chuyển tới tân gốc chế đô và một bộ phận nhân dân xuống đường để ủng hộ phe mình trong quá trình giành quyền lực của các vị này. Họ-nhân dân bị lôi kéo mà thôi.
3. Sau khi Liên xô sụp đổ,các vị đứng đầu các nước SNG-không ai khác chính là những cựu UVBCT của ĐCSLX.
4. Tuy có bao vây,bắt bớ,đặt ra ngoài vòng pháp luật ,súng đã nổ (kể cả đại bác xe tăng),có người mất mạng…nhưng có thể nói cuộc sụp đổ này dữ dội nhưng không phải là một cuộc CM tắm máu. Những người chống đối bị thất bại,bị bắt giam, nhưng sau đều được thả ra và được hưởng chế độ phúc lợi hưu theo chế độ tương tự thời …Xô viết !
Sau khi Liên xô sụp đổ ,người ta nghiên cứu và bàn luận rất nhiều nhằm cố tìm ra câu trả lời cho các câu hỏi kiểu như:
- Nguyên nhân sụp đổ,các dấu hiệu ‘lâm sàng’ báo hiệu, 69 hoặc bẩy chục năm liệu có phải là tầm tuổi thọ chung cho các chế độ CS độc tài toàn trị ?
- Tại sao một số nước XHCN trình độ kinh tế ,đời sống nhân dân kém hơn như TQ,VN,TT,CB lúc đó lại không đổ theo Liên xô như các nước Đông Âu văn minh…
Vân vân …và….vv…
Dù việc lý giải chi tiết cho những câu hỏi nêu ra có thể là rất phức tạp đến đâu chăng nữa,thì có một điều này là chắc chắn : Sự sụp đổ của Liên xô gây nên là do ĐCS LX tan rã, đánh mất vai trò LS của nó hoặc đó còn có thể là sự suy tàn không thể tránh khỏi đã được ‘mã hoá ‘ gắn vào ngay trong nền tảng lý luận xây dựng và cai trị của ĐCS là chuyên chính vô sản độc tài!
Vào ngày 7 tháng 2 năm 1990, Uỷ ban Trung ương đảng cộng sản Liên bang Xô viết đồng ý từ bỏ tình trạng độc quyền quyền lực.
Trong suốt mùa hè năm 1991, chính phủ Nga dần thay thế chính phủ liên bang, từ từ từng bộ. Tháng 11 năm 1991, Yeltsin ra một nghị định cấm Đảng Cộng sản Liên xô trên toàn bộ cộng hoà Nga. Vì thế, nhiều đảng viên cộng sản cũ từ bỏ Đảng Cộng sản để đổi lấy các vị trí trong các cơ cấu của chính phủ mớI
Hy vọng các bạn quan tâm cũng sẽ có nhiều ý kiến tham gia góp cho dề tài này để nhắm tới kỷ niệm 20 năm mô hình CNXH Liên xô sụp đổ.
Về phần mình ,sau một thời gian sưu tầm tài liệu,xin trình tự trình bầy một số phần nội dung theo cách suy nghĩ riêng của tôi.
Cầu Chúa ban Phước lành cho dân Việt chúng con! Amen….